วงดนตรีไท

เครื่องดนตรีไทยแบ่งตามกริยาอาการที่ทำให้เกิดเสียงมี ๔ ประเภท
ประเภทเครื่องดีด เช่น พิณน้ำเต้า พิณเปียะ กระจับปี่ จะเข้ และซึง
ประเภทเครื่องสี เช่น ซอสามสาย ซอด้วง ซออู้ และสะล้อ
ประเภทเครื่องตี เช่น ระนาดทุ้ม ฆ้อง ฉิ่ง ฉาบ กรับ โหม่ง กลอง
ประเภทเครื่องเป่า เช่น ปี่ ขลุ่ย


วงดนตรีไทยจำแนกออกได้ ๓ ประเภทด้วยกัน แต่ละลักษณะของวงดนตรี ไทย มีเครื่องดนตรี และหน้าที่การบรรเลงมีดังนี้


๑. วงปี่พาทย์
วงปี่พาทย์ไม้แข็ง ประกอบด้วยเครื่องดนตรี ปี่ ระนาดทุ้ม ฆ้อง ฉิ่ง กลอง ฯลฯ ระนาดตีด้วยไม้แข็งเกรียวกราว ๆ หรือกลางแจ้ง
วงปี่พาทย์ไม้นวม เครื่องดนตรีเช่นเดียวกับวงปี่พาทย์ไม้แข็ง เปลี่ยนเครื่องดนตรีจาก ปี่ เป็นขลุ่ย และเพิ่มซออู้อีกหนึ่งอย่าง ระนาดตีด้วยไม้นวมฟังระรื่นหูเหมาะแก่การบรรเลงห้อง หรือไม่ต้องการเสียงดังมากนัก ทั้ง ๒ วง ที่กล่าวมาแล้วใช้บรรเลงในงานพิธีต่าง ๆ เช่น งานฤกษ์ขึ้นบ้านใหม่ โกนจุก ทำบุญวันเกิด เลี้ยงพระ งานมหรสพต่าง ๆ และงานศพ
วงปี่พาทย์มอญ เครื่องดนตรีเช่นเดียวกับวงปี่พาทย์ เปลี่ยนเครื่องดนตรีบางอย่าง ปี่ใช้ปี่มอญมีเสียงต่ำฟังเยือกเย็น ฆ้องใช้ฆ้องมอญ ตะโพนใช้ตะโพนมอญ มีเสียงลึกกังวาลกว่าตะโพนไทย และเพิ่งเปิงมางอีก ๗ ลูก วงปี่พาทย์มอญมีเสียงนุ่มนวล เยือกเย็น พังเศร้า ๆ เหมาะแก่การใช้บรรเลงในงานศพ


๒. วงเครื่องสายไทย ประกอบด้วยเครื่องดนตรี ขลุ่ย ซอสามสาย ซอด้วง ซออู้ โทน ลำมะนา ฉิ่ง ฉาบ


๓. วงมโหรี เป็นวงที่เอาเครื่องดนตรี เอก ในวงปี่พาทย์ เช่นระนาด ทุ้ม ฆ้อง ( ขนาดเล็ก ) และเครื่องดนตรีในวงเครื่องสายไทย มารวมเป็นวงเดียวกัน วงเครื่องสายไทยและวงมโหรี เหมาะแก่การใช้บรรเลงในงานฤกษ์ต่าง ๆ เช่น ทำบุญบ้าน ทำบุญวันเกิด งานแต่งงาน ที่มีสถานที่ไม่กว้างขวางนัก

 

รูปแบบการจัดวงต่างๆ

๑.วงเสภา
ประกอบด้วย ปี่ใน ระนาดเอก ระนาดทุ้ม ฆ้องวงใหญ่ ฆ้องวงเล็ก กลองสองหน้า ฉิ่ง

ใช้ในการบรรเลงเพลงเสภา (โหมโรง) ในงานมงคลต่างๆ

๒.วงปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องคู่
ประกอบด้วย ปี่ใน ระนาดเอก ระนาดทุ้ม ฆ้องวงใหญ่ ฆ้องวงเล็ก กลองแขก ฉิ่ง นักร้อง

ใช้ในการบรรเลงเพลงเถา ในงานมงคลต่างๆ

๓.วงปี่วงปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องใหญ่
ประกอบด้วย ปี่ใน ระนาดเอก ระนาดทุ้ม ระนาดเอกเหล็ก ระนาดทุ้มเหล็ก ฆ้องวงใหญ่ ฆ้องวงเล็ก
กลองทัด  ตะโพนไทย ฉิ่ง

ใช้ในการบรรเลงเพลงพิธี ในงานมงคลต่างๆ

๔.วงปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องคู่
ประกอบด้วย ปี่ใน ระนาดเอก ระนาดทุ้ม ฆ้องวงใหญ่ ฆ้องวงเล็ก กลองทัด ตะโพนไทย ฉิ่ง

ใช้ในการบรรเลงเพลงพิธี ในงานมงคลต่างๆ

๕.วงปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องห้า
ประกอบด้วย ปี่ใน ระนาดเอก  ฆ้องวงใหญ่  กลองทัด ตะโพนไทย ฉิ่ง

ใช้ในการบรรเลงเพลงพิธี ในงานมงคลต่างๆ

๖.วงปี่พาทย์นางหงส
ประกอยด้วย ปี่ชวา ระนาดเอก ระนาดทุ้ม ฆ้องวงใหญ่ ฆ้องวงเล็ก กลองแขก กลองทัด  ฉิ่ง

ใช้บรรเลงเพลงในงานอวมงคล

๗.วงมโหรีเครื่องคู่
ประกอบด้วย ขลุ่ย ซอด้วง ซออู้ ซอสามสาย จะเข้ ระนาดเอก ระนาดทุ้ม ฆ้องวงเล็ก ฆ้องวงใหญ่ ฉิ่ง โทนรำมะนา

ใช้บรรเลงเพลงในงานมงคลต่างๆ

๘.วงมโหรีเครื่องใหญ่
ประกอบด้วย ขลุ่ย ซอด้วง ซออู้ ซอสามสาย จะเข้ ระนาดเอก ระนาดทุ้ม ระนาดเอกเหล็ก ระนาดทุ้มเหล็ก ฆ้องวงเล็ก ฆ้องวงใหญ่ ฉิ่ง โทนรำมะนา

ใช้บรรเลงเพลงในงานมงคลต่างๆ

๙.วงปี่พาทย์มอญเครื่องคู่
ประกอบด้วย ปี่มอญ ระนาดเอก ระนาดทุ้ม ฆ้องมอญวงใหญ่ ฆ้องมอญวงเล็ก ตะโพนมอญ เปิงมางคอก
โหม่งสามใบ ฉิ่ง ฉาบใหญ่

ใช้ในการบรรเลงเพลงมอญในงานอวมงคล

๑๐.วงปี่พาทย์มอญเครื่องใหญ
ประกอบด้วย ปี่มอญ ระนาดเอก ระนาดทุ้ม ระนาดเอกเหล็ก ระนาดทุ้มเหล็ก ฆ้องมอญวงใหญ่ ฆ้องมอญวงเล็ก ตะโพนมอญ เปิงมางคอก โหม่งสามใบ ฉิ่ง ฉาบใหญ่

ใช้ในการบรรเลงเพลงมอญในงานอวมงคล

rta-band@hotmail.com